Sukcesy i Porażki Watch

Portal uraczył nas wczoraj artykułem o obecności zjawisk paranormalnych w życiu znanych ludzi. Tekst ten, będący luźnym zbiorem przyjętych bez krzty krytycyzmu anegdot, zaczyna się od następującego wyjaśnienia, dlaczego mamy owe anegdoty traktować poważnie i pochylić się na nimi ze szkiełkiem i okiem (albo otworzyć serce na tajemnicę przez duże "t"). 

Spośród różnych relacji o przeżyciach z dziedziny "zjawisk niewyjaśnionych" najbardziej interesujące są te, których autorami są osoby znane i popularne. Trudno bowiem podejrzewać, że zdecydują się one na podważenie swojego autorytetu poprzez opowiadanie bajeczek dla naiwnych.  

Taki krótki fragment, a tyle błędów logicznych? Wymieńmy i scharakteryzujmy je pokrótce:

• Stawianie chochoła (straw man). Nikt rozsądny nie twierdzi, że znani ludzie opowiadają "bajeczki dla naiwnych", co oznaczałoby najprawdopodobniej, że ze złej woli wprowadzają w błąd tych maluczkich, którzy są im skłonni wierzyć z uwagi na pozycję, jaką zajmują. Coś widzieli, czegoś doświadczyli, wierzą w to, co widzieli i czego doświadczyli, ale mylą się co do natury tego czegoś. To naprawdę proste.
  
• Fałszywa alternatywa (false dichotomy). Pomiędzy przyjęciem takich opowieści za prawdę, a odrzuceniem jako świadomych zmyśleń i kłamstw, są jeszcze inne możliwości. Holoubek, Reagan, Szaflarska i Piłsudski, wymienieni w cytowanym tekście, zapewne doświadczyli czegoś, czego nie potrafili wyjaśnić, a może nawet wierzyli w to, że byli świadkami jakichś zjawisk paranormalnych. Nie oznacza to jeszcze, że rzeczywiście mieli do czynienia z paranormalnym. Patrz wyżej. Od dłuższego czasu wiadomo, że nasze mózgi nie tyle budują obraz świata zewnętrznego taki, jakim on jest w rzeczywistości, ale również konstruują świat przedstawiony.
  
• Argument z autorytetu (argumentum ad verecundiam). Z jakiegoś powodu mamy zeznaniom osób znanych przypisywać dużą wagę. Niestety, nie ma żadnego związku między sławą a posiadaniem kwalifikacji niezbędnych dla oceny zjawisk atmosferycznych i astronomicznych, psychologii, magicznych sztuczek, etc.
  

W wymiarze materialnym teza stawiana przez autora artykułu jest również kompletnie pozbawiona podstaw. Jeżeli historia może nas czegoś nauczyć, to tego, że błądzenie jest rzeczą ludzką, nieobcą nawet wybitnym naukowcom, mężom stanu, artystom, przedsiębiorcom, społecznikom. Wszyscy jesteśmy ludźmi i wszyscy mamy w gruncie rzeczy ten sam aparat poznawczy, z tymi samymi niedoskonałościami i dziurami. Nie ma powodu sądzić, że znany aktor będzie w stanie rozpoznać planetę Wenus w otoczonym świetlistym halo, migoczącym obiekcie, który uparcie go śledzi znad horyzontu.